logo
Wyniki wyszukiwania zamknij
wtorek, 18 stycznia 2011

Nie pozwól sobie na D-ficyt

autor: Jakub Sobiecki

Uwaga! Od października promieniowanie słoneczne o długości fali 290-310 nm dociera do nas tylko w niewielkim stopniu! Jeśli od tego czasu nie suplementowałaś/eś witaminy D, a powyższa informacja Cię nie zmartwiła, ten artykuł skierowany jest do Ciebie.

witamina D
 
Dla czytelników stosujących dietę wegańską lub wegetariańską z niskim udziałem produktów pochodzenia zwierzęcego powinno być oczywiste, że suplementacja witaminy B12 jest niezbędna [1]. A kto powinien suplementować witaminę D? Okazuje się, że wszyscy - weganie, wegetarianie i osoby na diecie tradycyjnej!
 
Witamina D jest zarówno składnikiem odżywczym jak i hormonem - może być pobierana z pokarmem lub syntetyzowana przez organizm pod wpływem padania na skórę promieni słonecznych o odpowiedniej długości fali. Do niedawna była postrzegana jedynie jako „witamina od wapnia”, jednakże badania z ostatnich lat wskazują na jej znacznie bardziej rozległy wpływ na organizm człowieka niż do tej pory sądzono. Dlaczego jest ona tak ważna? Jedna z jej głównych funkcji polega na regulacji wchłaniania i wydalania wapnia i fosforu - podstawowych składników kości. Odpowiednie zaopatrzenie organizmu w witaminę D umożliwia około 3-krotnie większe wchłanianie wapnia i o 1/3 większe wchłanianie fosforu z przewodu pokarmowego w porównaniu do stanu niedoboru [2]. (Nie ma potrzeby spożywania jej w jednym posiłku z tymi składnikami mineralnymi.) Zapobieganie niedoborom zmniejsza więc ryzyko chorób kości - krzywicy, osteomalacji („rozmiękania” kości), osteoporozy, a także - jak sugerują wyżej wspomniane badania - może zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów, cukrzycy typu 1., chorób autoimmunologicznych (np. stwardnienia rozsianego) i chorób serca [3], aczkolwiek dowody naukowe dotyczące tych aspektów nie są rozstrzygające [4]. Jednakże zarówno potwierdzony pozytywny wpływ na zdrowie kości, jaki i regulowanie działania około 3% naszych genów [5], a tym samym znaczny - jak na jeden z kilkudziesięciu zidentyfikowanych składników odżywczych - wpływ na doraźne funkcjonowanie organizmu, w tym między innymi na siłę mięsni [6,7,8], to wystarczająco dobre powody dla zwrócenia szczególnej uwagi na witaminę D.
 
W skali globalnej na jej niedobory, które niestety są powszechne również wśród Polaków [3,9,10], cierpi około miliarda ludzi [2]. W naszej szerokości geograficznej, jest to spowodowane faktem, że synteza skórna w okresie jesienno-zimowym praktycznie nie zachodzi. Od kwietnia do września, przeciętnie 15 minut dziennie ekspozycji na słońce 18% powierzchni ciała (np. odsłonięte przedramiona i częściowo nogi) w godzinach 10:00-15:00 bez stosowania filtrów ochronnych zaspokaja potrzeby organizmu zdrowych osób o jasnej karnacji przed 65. rokiem życia [2]. To rozwiązanie, poza szczęściarzami wyjeżdżającymi zimą do ciepłych krajów, większości z nas jednak nie dotyczy.
 
Pomijając ewentualne spożycie produktów fortyfikowanych, w diecie wegetarianina znajdują się małe ilości witaminy D (z nabiału i jaj). Jedynym jej naturalnym znaczącym źródłem pokarmowym są rzadko u nas spożywane tłuste ryby i tran, w związku z czym na niedobory w okresie jesienno-zimowym narażona jest cała populacja. Na wszelki wypadek podkreślę, że próby pokrycia zapotrzebowania na witaminę D przez spożycie tłustych ryb, co wiązałoby się z jedzeniem ich codziennie w dużych ilościach, mogą powodować zbyt wysoką zawartość niektórych substancji toksycznych w diecie (w zależności od gatunku i źródła ryb), co może być szczególnie groźne dla kobiet w ciąży i dzieci [11].
 
 witamina D
W związku z tym, w zeszłym roku zespół ekspertów między innymi z Centrum Zdrowia Dziecka i Instytutu Żywności i Żywienia, wydał zalecenia dotyczące profilaktyki niedoborów witaminy D wśród Polaków [12]. W ich myśl, od października do marca zaleca się suplementację 400 jednostek międzynarodowych (IU) dziennie dla dzieci i młodzieży (2-18 lat), 800-1000 IU dla dorosłych, i takie same ilości dla poszczególnych grup w przypadku braku dostatecznej ekspozycji na promieniowanie słoneczne w pozostałych miesiącach, a także suplementację przez cały roku u osób powyżej 65 roku życia. Dawkę dla noworodków, niemowląt, kobiet w ciąży i podczas laktacji powinien ustalić lekarz.
 
Niestety, powszechnie dostępne w Polsce suplementy zawierają witaminę D3 pochodzenia zwierzęcego, co może stanowić problem dla osób, które wybrały wegetarianizm ze względów etycznych i nie są w stanie kupić zagranicznych preparatów z witaminą D2 pochodzenia roślinnego. Z naukowego punktu widzenia, numer po literze „D” ma małe znaczenie, i ważna jest suplementacja sama w sobie - obydwie formy witaminy D działają tak samo efektywnie przy zaproponowanym powyżej schemacie suplementacji [13]. Dopóki luka w rynku nie zostanie wypełniona, poza regularnym odwiedzaniem aptek oraz sklepów oferujących suplementy i pytaniem o witaminę D2, zachęcam „etycznych wegetarian” do suplementowania witaminy D3. Biorąc pod uwagę niewątpliwe korzyści jakie to za sobą niesie oraz ewentualne stwierdzenie w przyszłości w badaniach naukowych niedoborów u wegetarian w przypadku nie stosowania się do zasad ich profilaktyki (co z całą pewnością zrazi część przyszłych potencjalnych wegetarian do zmiany diety), jest to na dzień dzisiejszy najlepsze wyjście.
 
Artykuł odnosi się do osób zdrowych. Część chorób może znacząco wpływać na metabolizm witaminy D. W takich wypadkach suplementacja wymaga konsultacji z lekarzem.
 witamina D
 
Źródła:
1. Elmadfa I., Singer I. Vitamin B-12 and homocysteine status among vegetarians: a global perspective. Am J Clin Nutr 2009; 89(suppl):1693S–8S
2. Holick M.F. Vitamin D deficiency. NEJM 2007, 357, 266-281.
3. Płudowski P., Karczmarewicz E., Czech-Kowalska J. i wsp.: Nowe spojrzenie na suplementację witaminą D. Stand Med 2009, 1, 6, 23-41.
4. British Association of Dermatologists, Cancer Research UK, Diabetes UK, Multiple Sclerosis Society, National Heart Forum, National Osteoporosis Society, Primary Care Dermatology Society. Consensus Vitamin D position statement. http://info.cancerresearchuk.org/news/archive/cancernews/2010-12-16-Joint-position-statement-issued-to-provide-vitamin-D-clarity-5 2010
5. DeLuca H.F. Overview of general physiologic features and functions of vitamin D. Am J Clin Nutr 2004; Dec;80(6 Suppl):1689S-96S
6. Bischoff-Ferrari HA, Dawson-Hughes B, Willett WC i wsp. Effect of Vitamin D on falls: a meta-analysis. JAMA 2004; 291:1999-2006
7. Gilsanz V., Kremer A., Mo A.O. i wsp. Vitamin D status and its relation to muscle mass and muscle fat in young women. J Clin Endocrinol Metab 2010 Apr;95(4):1595-601.
8. Ward K.A., Das G., Berry J.L. i wsp. Vitamin D status and muscle function in post-menarchal adolescent girls. J Clin Endocrinol Metab. 2009 Feb;94(2):559-63.
9. Andersen R., Molgaard C., Skovgaard L.T. i wsp.: Teenage girls and elderly women living in northern Europe have low winter vitamin D status. Eur. J. Clin. Nutr 2005, 59, 533-541
10. Czech-Kowalska J., Dobrzańska A., Janowska J. i wsp.: Zasoby ustrojowe witaminy D a homeostaza wapniowo- fosforanowa u noworodków donoszonych w 3 tygodniu życia. Med.. Wiek. Rozw 2004, 8, 1, 115-124.
11. Scientific Advisory Committee on Nutrition. Committee on Toxicity of Chemicals in Food. Advice on Fish Consumption: Benefits and Risks. London: The Stationery Office, 2004.
12. Charzewska J., Chlebna-Sokół D., Chybicka A. i wsp. Polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoborów witaminy D – 2009. Med Wieku Rozwoj 2010 Apr-Jun;14(2):218-23.
13. Holick M.F., Biancuzzo R.M., Chen T.C., et al. Vitamin D2 is as effective as vitamin D3 in maintaining circulating concentrations of 25-hydroxyvitamin D. J Clin Endocrinol Metab 2008;93:677–681.
 
 
 Jakub Sobiecki, student kierunku Dietetyka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, współautor badania "Ocena czynników ryzyka chorób krążeniowych u dzieci w wieku 2-10 lat odżywiających się dietą wegańską, wegetariańską i tradycyjną"
 
 
 
data ostatniej modyfikacji tekstu:
18 stycznia 2011
Opublikuj na:
  
Kasza jaglana z jabłkami i imbirem Pomysł na pożywne smaczne śniadanie dla dzieci i osób o delikatnych żołądkach. Ś...
Polenta z powidłami Delikatna kaszka kukurydziana świetnie smakuje na słodko, na przykład z powidłam...
Ziemia okrzemkowa 1 kg - Perma-Guard Cena brutto:
55.00 PLN

Sklep ze zdrową… żywnością - wszystko dla Twojego zdrowia.

Miody Manuka - informacje na ich temat.

Na temat ziola jakim jest czystek zapraszamy na blog o zdrowej żywności

Polecany strone na temat produktu jakim jest ziemia okrzemkowa